Poradnik bezpieczeństwa – jak przygotować się na sytuacje kryzysowe?

Podstawą Twojego przygotowania jest odpowiednio skompletowany zestaw awaryjny, który pozwoli samodzielnie funkcjonować przynajmniej przez 72 godziny. Przede wszystkim musisz przygotować zapasy wody i żywności, apteczkę, dokumenty, niezależne źródła światła i energii oraz urządzenia do kontaktu i łączności. Sprawdź, co dokładnie powinno znaleźć się w Twoim domu i plecaku ewakuacyjnym w razie wystąpienia zagrożenia.

• Zestaw awaryjny powinien zapewniać samodzielne funkcjonowanie przez co najmniej 72 godziny, a najlepiej 7 dni.
• Zawartość zestawu należy dopasować do liczby i rodzaju domowników – zwłaszcza dzieci, seniorów, zwierząt oraz osób przyjmujących leki na stałe.
• Podstawowe wyposażenie obejmuje zapasy wody i żywności, leki, apteczkę oraz środki higieniczne.
• Niezależne źródło światła, zasilania i łączności zwiększa bezpieczeństwo podczas awarii prądu i blackoutu.
• Plecak ewakuacyjny powinien być spakowany wcześniej i gotowy do natychmiastowego zabrania.
• Powerbanki, baterie i akumulatory wymagają regularnego ładowania oraz okresowej kontroli stanu.

Na wypadek zagrożenia domowy zestaw awaryjny powinien umożliwiać funkcjonowanie przez minimum 3 doby, a najlepiej 7 dni. Zawartość zestawu dopasuj do liczby domowników oraz rodzaju zagrożenia. Podstawą są zapasy wody i żywności, przyjmowane leki, apteczka i środki higieniczne, dokumenty osobiste, awaryjne źródło energii i światła, a także urządzenia umożliwiające odbiór komunikatów.

Minimalny okres 72 godzin nie jest przypadkowy. Komisja Europejska, w strategii "Unia Gotowości" (Preparedness Union Strategy), zapowiedziała opracowanie wytycznych dotyczących osiągnięcia samowystarczalności ludności właśnie przez minimum 3 dni. Według założenia jest to czas niezbędny, żeby podjąć działania ratownicze i stopniowo przywracać podstawowe usługi po awarii infrastruktury lub katastrofie naturalnej.

Szerszą perspektywę samodzielnego przetrwania zakłada poradnik Rządowego Centrum Bezpieczeństwa (RCB). Państwowa instytucja rekomenduje przygotowanie zasobów przynajmniej na 7 dni.

Zapasów gromadzonych w miejscu zamieszkania nie trzeba przenosić, dlatego możesz zgromadzić większe ilości wody i żywności. Odpowiednie przygotowanie ogranicza stres i eliminuje konieczność szukania podstawowych produktów w momencie nagłego wzrostu popytu. Dobrym przykładem pozostaje początek COVID-19, kiedy wiele sklepów odnotowało czasowe braki papieru toaletowego, żywności o długim terminie przydatności czy środków dezynfekujących.

• Woda pitna – RCB i Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zalecają zabezpieczenie przynajmniej 3 lwody na osobę dziennie na potrzeby picia i przygotowywania posiłków. Jeżeli uwzględniasz także podstawową higienę, zwiększ zapasy do 4-5 l na osobę dziennie. W gospodarstwach domowych ze zwierzętami dodaj 0,5-1 l wody na dzień na psa lub kota.

• Żywność o długim terminie przydatności – wybieraj produkty niewymagające chłodzenia, łatwe do przechowywania i zapewniające wysoką wartość energetyczną. Dobrym wyborem są konserwy, gotowe dania, suchary, pieczywo chrupkie, batony energetyczne, orzechy, suszone owoce oraz żywność liofilizowana.
• Apteczka i leki – wyposażenie powinno obejmować materiały opatrunkowe (plastry, bandaże, gazę jałową), środki do dezynfekcji ran, rękawiczki jednorazowe, termometr, koc termiczny oraz zapas przyjmowanych leków. Warto uzupełnić apteczkę o podstawowe leki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe, przeciwalergiczne oraz preparaty stosowane przy problemach żołądkowych i odwodnieniu.
• Dokumenty i dane kontaktowe – przygotuj kopie dokumentów tożsamości, polis ubezpieczeniowych, dokumentacji medycznej oraz listę leków przyjmowanych na stałe. Do zestawu dołącz papierową listę ważnych numerów telefonów i przechowuj całość w wodoodpornym etui.
• Środki higieniczne i sanitarne – brak dostępu do bieżącej wody zwiększa ryzyko zakażeń, dlatego zadbaj o papier toaletowy, chusteczki nawilżane, mydło, środki do dezynfekcji rąk, artykuły higieny osobistej oraz produkty menstruacyjne. Przydadzą się także grube worki na śmieci.
• Gotówka – awaria sieci energetycznej i systemów płatniczych uniemożliwia korzystanie z kart i bankomatów. Zapas gotówki w nominałach 10, 20 i 50 zł ułatwi wówczas zakup żywności, leków lub paliwa. Banknoty przechowuj w wodoodpornym pokrowcu.
• Źródło światła i zasilanie awaryjne – przygotuj latarki LED – ręczne i czołowe – z zapasem baterii, a także pałeczki chemiczne (lightstick). Natomiast świece traktuj wyłącznie jako ostateczność, jeżeli zawiodą pozostałe źródła zasilania. Używaj świec w stabilnych podstawkach, z dala od materiałów łatwopalnych i nigdy nie zostawiaj palących się bez nadzoru.
• Radio przenośne i łączność – radio umożliwia odbiór oficjalnych komunikatów podczas awarii internetu i sieci komórkowej. Zadbaj o modele zasilane bateriami, akumulatorem lub korbką, często wyposażone dodatkowo w latarkę, port USB do awaryjnego ładowania telefonu i panel solarny.

Niemal każdy poradnik bezpieczeństwa wskazuje, że w plecaku ewakuacyjnym muszą znaleźć się lekka żywność, 1-2 l wody, mała apteczka, dokumenty, środki umożliwiające łączność oraz odzież dostosowana do warunków pogodowych. Dokumenty i elektronikę zabezpiecz przed wilgocią. Pamiętaj, żeby przygotować plecak przetrwania dla każdego domownika, koniecznie z uwzględnieniem wieku, stanu zdrowia oraz możliwości fizycznych. Spakowane plecaki ewakuacyjne zawsze przechowuj w łatwo dostępnym miejscu.

• Dokumenty osobiste – dowód osobisty lub paszport, kopie najważniejszych dokumentów, dokumentację medyczną oraz listę ważnych numerów telefonów.
• Wodę i lekką żywność – jedną lub dwie butelki wody oraz produkty o wysokiej wartości energetycznej. Zalecamy także filtr turystyczny lub tabletki chlorowe, żeby po wyczerpaniu zapasów pozyskiwać wodę do picia ze źródeł naturalnych (m.in. rzeki czy deszczówka).
• Apteczkę i leki – umieść w plecaku podstawowe materiały opatrunkowe (plastry, gazy, bandaże elastyczne), środki odkażające (chronią przed zakażeniem i sepsą) oraz przyjmowane leki. Twój zestaw medyczny koniecznie musi zawierać też duży zapas węgla aktywnego (wiąże toksyny w jelitach), leki przeciwbiegunkowe (np. loperamid) oraz elektrolity w proszku. To niezbędne, żeby zapobiec śmiertelnemu odwodnieniu organizmu podczas zatrucia. Zakażenia i ostra biegunka wywołana brudną wodą są bowiem najczęstszą przyczyną skrajnego wycieńczenia organizmu.
• Odzież i ochrona termiczna – spakuj zapas bielizny, ciepłe skarpety, odzież warstwową oraz kurtkę przeciwdeszczową lub poncho. Najlepiej sprawdzają się materiały syntetyczne i wełna merino, ponieważ szybciej schną i lepiej utrzymują ciepło. Ubrania przechowuj w wodoodpornych workach.
• Łączność i zasilanie mobilne – podstawą są smartfon (korzystaj z trybu oszczędzania energii i wyłącz niepotrzebne funkcje), powerbank, przewód do ładowania oraz ładowarka samochodowa.
• Źródła światła i zasilanie – niech będzie to latarka, zwłaszcza czołowa, ponieważ zapewnia oświetlenie i pozostawia wolne ręce. Do zestawu dołącz zapas baterii lub naładowane akumulatory, najlepiej w jednym standardzie (AA lub AAA). Przydadzą się też pałeczki chemiczne, które działają bez baterii i zapewniają światło nawet przez 8-12 godzin.
• Łączność kryzysowa – spakuj małe radio przenośne działające bez potrzeby podłączania do sieci elektrycznej.
• Nawigacja i dokumentowanie informacji – awaria GPS lub rozładowany telefon utrudnią orientację w terenie. Papierowa mapa, notes i długopis umożliwiają zapisanie komunikatów, tras ewakuacji oraz ważnych informacji. Całość zabezpiecz w wodoodpornym pokrowcach.
• Narzędzia i zestaw naprawczy – multitool z kombinerkami, nożem, śrubokrętami i otwieraczem pozwala wykonać podstawowe naprawy oraz otworzyć żywność w puszkach. Zestaw możesz uzupełnić o mocną taśmę naprawczą (duct tape) oraz kilka metrów linki paracord.
• Źródła ognia i przygotowywanie posiłków – do plecaka spakuj zapalniczkę, wodoodporne zapałki, a najlepiej krzesiwo. Jeżeli masz możliwość, możesz też zabrać metalowy kubek lub menażkę, a dodatkowo niewielką kuchenkę turystyczną na kartridże.

1. Najcięższe przedmioty umieść blisko pleców, najlepiej na wysokości łopatek.
2. Najpotrzebniejsze rzeczy przechowuj w górnej komorze lub kieszeniach zewnętrznych.
3. Dokumenty i elektronikę zabezpiecz przed wilgocią w wodoodpornych etui lub woreczkach strunowych.
4. Odzież spakuj do worków kompresyjnych lub szczelnych torebek foliowych.
5. Regularnie wymieniaj przeterminowaną żywność i leki oraz doładowuj powerbanki.

Blackout może trwać nawet do kilku dni, dlatego przygotuj niezależne źródła światła, energii i informacji. Podstawowe wyposażenie obejmuje wówczas latarki, powerbanki, radio, zapas baterii lub akumulatorów, a przy dłuższych przerwach w dostawie energii – przenośną stację zasilania lub agregat prądotwórczy.

Pamiętaj, że ryzyko długotrwałych przerw w dostawie energii nie jest już scenariuszem wyłącznie teoretycznym. W kwietniu 2025 roku rozległy blackout objął znaczną część Hiszpanii i Portugalii, co natychmiast przełożyło się na zakłócenia w transporcie, telekomunikacji oraz funkcjonowaniu usług publicznych. Natomiast latem 2026 roku rekordowo niski poziom Dunaju zmusił do ograniczenia pracy elektrowni jądrowych na Węgrzech i w Rumunii.

• Latarki – najlepiej ręczna i czołowa, koniecznie z zapasem baterii lub akumulatorów.
• Powerbank – pozwala naładować telefon i drobną elektronikę. Staraj się wybierać modele o pojemności 10 000–20 000 mAh z obsługą szybkiego ładowania.
• Przenośna stacja zasilania – modele 300–600 Wh wystarczą do zasilania telefonu, laptopa, routera i oświetlenia LED. Jeżeli planujesz podłączanie czajnika elektrycznego, ekspresu do kawy czy niewielkiej kuchenki indukcyjnej, wybierz stację o mocy ciągłej przynajmniej 1000–1500 W (2000 W lub więcej przy grzejnikach elektrycznych).
• Baterie i akumulatory – najlepiej stosować jeden standard – AA lub AAA – co ułatwia wymianę pomiędzy latarkami i radiem.
• Radio przenośne – umożliwia odbiór oficjalnych komunikatów bez dostępu do sieci komórkowej i internetu. Praktyczne modele są zasilane bateriami, akumulatorami, korbką lub energią słoneczną (radia z panelem solarnym).
• Agregat prądotwórczy – przydaje się podczas wielogodzinnych lub kilkudniowych przerw w dostawie energii. Do zasilania lodówki, oświetlenia i podstawowej elektroniki wystarczą modele o mocy 2–3 kW, ale urządzenia o większym poborze energii mogą wymagać agregatu 5 kW lub mocniejszego. Pamiętaj! Silnik spalinowy emituje tlenek węgla (czad), dlatego agregatu nie wolno używać w zamkniętych pomieszczeniach ani garażu.

Łączność podczas nagłych zdarzeń opieraj na trzech rozwiązaniach – smartfonie (połączenia i wiadomości SMS), radiu oraz papierowej liście kontaktów. Pierwszym narzędziem kontaktu jest telefon, ale nie zapomnij ograniczyć działania GPS-u, transmisji danych i aplikacji pracujących w tle, włączyć tryb oszczędzania energii, a wcześniej pobrać mapy offline.

Przypominamy, że numer alarmowy 112 służy wyłącznie do zgłaszania realnego zagrożenia życia lub zdrowia. Ponadto pamiętaj, że w trakcie masowych kryzysów przeciążone sieci komórkowe utrudniają połączenia głosowe. Zaleca się więc wysyłanie wiadomości SMS wymagających mniejszego pasma i oczekujących w kolejce na wolną szczelinę, co znacząco zwiększa szansę na dostarczenie.

Urządzenia zwiększające bezpieczeństwo łączności:

• smartfon z akumulatorem 5000 mAh lub większym;
• powerbank o pojemności 10 000-20 000 mAh;
• radio przenośne;
• smartwatch z funkcją SOS;
• ładowarka samochodowa.

Ekwipunek zestawu awaryjnego dobieraj pod kątem czasu pracy, sposobu zasilania, odporności na warunki zewnętrzne oraz kompatybilności z pozostałym wyposażeniem. Zwracaj uwagę na parametry techniczne oraz dopasowanie sprzętu do rzeczywistych potrzeb.

Przykład dobrze skompletowanego zestawu: spójny zestaw awaryjny tworzą smartfon z akumulatorem 5000 mAh, powerbank o pojemności 20 000 mAh oraz radio i latarka zasilane bateriami AA lub AAA, żeby ograniczyć liczbę potrzebnych akcesoriów.

Wiesz już, że poradnik bezpieczeństwa powinien przygotować Cię na różne sytuacje kryzysowe – począwszy od przerw w dostawie energii aż po ewakuację. Podstawą jest przygotowanie wyposażenia dopasowanego do rzeczywistych potrzeb domowników. Następnie musisz regularnie kontrolować stan zapasów i plecaka.

Jeżeli masz ograniczony budżet, zestaw ratunkowy kompletuj etapami. Zacznij od zapasów jedzenia i wody, apteczki, latarki i powerbanku. Następnie wyposaż się w radio i plecak ewakuacyjny, a na koniec kup przenośną stację zasilania, agregat prądotwórczy i pozostałe urządzenia. Potrzebne urządzenia znajdziesz w ofercie MediaMarkt. To m.in. smartfony, powerbanki, latarki, radia, smartwatche, stacje zasilania czy generatory prądu, które pozwolą przygotować dom i rodzinę na nieprzewidziane sytuacje awaryjne.