Chipset płyty głównej – co to jest? Jak go sprawdzić?

Patrząc na specyfikację komputera, często zwraca się uwagę na poszczególne elementy – procesor, wielkość pamięci RAM, kartę graficzną, dysk. Warto jednak mieć świadomość, że żeby wszystko razem działało, potrzebna jest odpowiednia konstrukcja umożliwiająca umieszczenie wszystkich części we właściwym miejscu, a także zapewnienie komunikacji między nimi. Jednym z najważniejszych parametrów płyty głównej jest zastosowany chipset, czyli zestaw chipów wmontowanych w płytę główną. Chipy tworzą układ scalony, opowiedziany za szybki przepływ informacji pomiędzy procesorem a innymi komponentami.

Chipsety mogą się różnić konstrukcją, efektywnością działania, a także konstrukcją. Bardzo długo na rynku funkcjonowały chipsety złożone z dwóch połączonych ze sobą elementów – mostka północnego i mostka południowego. Dziś, w nowoczesnych płytach głównych, większość zadań wykonuje wbudowany w procesor kontroler. Warto pamiętać, że nazwa chipsetu i nazwa płyty głównej to nie to samo. Jeden chipset może występować w wielu modelach płyty głównej, a fakt, że płyta używa tego samego chipsetu wcale nie oznacza, że będzie działać dokładnie tak samo. Płyty główne z tym samym chipsetem może różnić naprawdę wiele cech. Chociażby:

• fizyczny rozmiar,
• standard,
• częstotliwość pracy,
• ilość złącz.

A zatem, właściwy wybór chipsetu ma znaczenie, warto jednak pamiętać, że to tylko jeden z parametrów opisujących sposób, w jaki działają płyty główne. Płyty z tym samym chipsetem mogą być dostępne w zupełnie innych cenach. Przykładowo, popularny chipset AMD B450 wykorzystuje zarówno tania płyta główna B450M DS3H (rev. 1.0), jak również ponad dwa razy droższa płyta główna GIGABYTE B450 Aorus Pro (rev. 1.0).

Myśląc o tym, jaka płyta główna będzie odpowiednia do komputera, warto brać pod uwagę chipset. Co to oznacza? Podobnie jak przy doborze innych części, w pierwszej kolejności należy wziąć poprawkę na przeznaczenie komputera. Inne chipsety będą właściwe dla komputerów do prostych prac graficznych, a inne – dla sprzętu do tworzenia zaawansowanej grafiki komputerowej czy grania w najnowsze gry. Warto już na wstępie wiedzieć, czy interesuje nas jako docelowe rozwiązanie procesor Intel czy AMD. W zależności od wybranej opcji, mamy kilka wariantów chipsetów, dopasowanych do różnych zastosowań. Chipsety podobnie, jak procesory, oznaczane są nazwą składającą się z kombinacji liter i cyfr. Dla komputerów z procesorem Intel, warto wymienić następujące serie chipsetów:

• Chipset „H” – najtańszy chipset o ograniczonych funkcjonalnościach, wybiera się go, jeśli planujemy korzystać z budżetowych procesorów Intel Celeron, Pentium lub Core i3.
• Chipset „B” – opcja ze średniej półki, będzie dobrym wyborem do procesorów i5 oraz i7 (bez dopisku „K”).
• Chipset „Z”– popularny wybór wśród graczy. Warto podkreślić, że ten chipset umożliwia podkręcenie procesora.
• Chipset X – dobra propozycja, jeśli szukamy zaawansowanego chipsetu kompatybilnego z procesorami Intel z serii X oraz XE.

A jak to wygląda w przypadku procesorów firmy AMD? W tym przypadku, stosuje się następujące chipsety:

• Chipset „A” – odpowiednik chipsetu „H” dla komputerów z procesorem Intela.  Stosuje się go w przypadku prostych urządzeń do podstawowych zastosowań. Będzie dobrym wyborem, jeśli komputer ma być wyposażony w procesor AMD Athlon.
• Chipset „B” – częsty wybór, który sprawdzi się w przypadku większości komputerów z procesorem AMD Ryzen 3, AMD Ryzen 5 i AMD Ryzen 7.
• Chipset „X” – preferowany przez graczy i innych wymagających użytkowników. Obsługuje wielordzeniowe procesory AMD Ryzen 7 i AMD Ryzen 9. Wyróżnia się większą liczbą linii PCI Express, możliwością podkręcania jednostek centralnych i pamięci RAM oraz obsługą większej ilości złącz wewnętrznych i zewnętrznych.
• Chipset „TRX40” – polecany do procesorów AMD Threadripper.

Chociaż z pozoru wydaje się to skomplikowane, w rzeczywistości podział chipsetów na rodzaje nie różni się specjalnie od rodzajów procesorów czy kart graficznych. Patrząc na wymienione powyżej serie, nie powinniśmy mieć problemów, aby dopasać właściwą wersję chipsetu i co za tym idzie - właściwą płytę główną dopasowaną do konkretnych potrzeb. Zarówno chipsety do procesorów Intel, jak i chipsety do procesorów AMD, cechują się znakomitą jakością, a dzięki dużej liczbie dostępnych opcji, łatwo jest znaleźć idealne rozwiązanie.
Naturalnie, problem nie będzie nas dotyczył, gdy kupujemy gotowy zestaw komputerowy czy laptopa – wówczas mamy pewność, że chipset płyty głównej będzie właściwie dobrany do procesora i pozostałych elementów – w tej sytuacji, ktoś już wykonał całą pracę za nas.

Dzięki powyższym informacjom, łatwiej będzie wybrać odpowiedni chipset płyty głównej, gdy rozglądamy się za częściami do złożenia nowego komputera. Co jednak w sytuacji, gdy już mamy sprzęt, ale nie do końca znamy jego realne możliwości? Nie wiedząc o tym, jaki chipset jest wbudowany, trudno myśleć o modernizacji posiadanego komputera. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby to sprawdzić.

Jak? Oto najlepsze sposoby na to, jak można sprawdzić chipset płyty głównej.

• Z poziomu BIOS – aby przełączyć się na ten widok, uruchamiając komputer, należy przytrzymać klawisz Esc, Del lub jeden z klawiszy funkcyjnych (zazwyczaj F2), aż pojawi się menu BIOS. Czasami producenci na ekranie rozruchowym umieszczają informację, który dokładnie klawisz odpowiedzialny jest za przejście do ekranu konfiguracyjnego BIOS.
• Za pomocą odpowiedniego programu takiego jak Speccy, AIDA64 (wcześniej znany jako Everest) albo CPU-Z. Korzystając z tego typu aplikacji, sprawdzimy zresztą nie tylko chipset, ale też wiele innych danych o podzespołach w komputerze i ich działaniu – temperaturę procesora i karty graficznej, wykorzystanie pamięci RAM, itd.
• W specyfikacji płyty głównej – jeśli model jest dostępny w sprzedaży i znamy jego nazwę, można znaleźć jego dokładny opis w sklepie internetowym i tą drogą dowiedzieć się, jaki chipset ma zastosowanie w tym konkretnym przypadku.

Wiesz już, jak sprawdzić chipset? Jeśli okazuje się, że nie jest satysfakcjonujący to pora rozejrzeć się za nowym sprzętem i tym razem wybrać lepiej, aby komputer był wydajniejszy i pozwalał cieszyć się ze wszystkich możliwości przez długie lata.

Właściwy chipset płyty głównej to tylko jeden z wielu elementów, który składa się na prawidłowe działanie komputera. Warto wiedzieć, czym jest i jak działa, a także umieć sprawdzić, jaki aktualnie posiadamy. Nawet podstawowe informacje mogą być wszak pomocne nie tylko przy zakupie, ale również przy rozbudowie czy naprawie w razie ewentualnej awarii.